คลังเก็บหมวดหมู่: กลุ่มงานควบคุมโรค

เอกสาร DCIRs ดาวน์โหลดได้ที่นี่

1.เหตุฉุกเฉินDCIR

2.Work Flow การรายงาน DCIRs

3.รายงานเบื้องต้น_รถพยาบาล

4.รายงานสมบูรณ์_รถพยาบาล

5.รายงานฉุกเฉินเบื้องต้น

6.รายงานฉุกเฉินสมบูรณ์

7.แบบฟอร์มแจ้งรายชื่อผู้รับผิดชอบงานหลักและรอง

สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนช่วงเทศกาลปีใหม่ 2560 (29 ธ.ค.59-4 ม.ค.60)

แนวคิดการปฏิบัติงานเฝ้าระวังเหตุการณ์ระดับตำบล

จากการระบาดของโรคไข้หวัดนก ไข้หวัดใหญ่ มือ เท้า ปาก คอตีบ และโรคติดต่อต่างๆ ในระยะที่ผ่านมา

ทำให้เป็นที่ตระหนักว่าโรคภัยไข้เจ็บที่รุนแรง โรคที่ไม่รู้จักหรือสงบไปแล้ว มีโอกาสเกิดขึ้นได้เสมอ รวมถึงมีการระบาดของโรคที่รวดเร็วกว่าในอดีต ขณะเดียวกันจากอิทธิพลของระบบข่าวสารที่ทันสมัย ทำให้ ข่าวการระบาดของโรค แพร่กระจายไปทางสื่อต่างๆ ทุกทิศทุกทางอย่างรวดเร็ว และไม่สามารถปกปิดได้ ผลดีคือทำให้การแลกเปลี่ยนข่าวสารของโรคระหว่างองค์กรต่างๆ ช่วยพัฒนาองค์ความรู้ทางระบาดวิทยาของโรคจนสามารถควบคุมโรคได้ในเวลาไม่นาน แต่ทางตรงกันข้าม ข่าวทำให้เกิดความสับสนวุ่นวายในหมู่ประชากร มาตรการและทรัพยากรส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้แก้ไขความตื่นตระหนกมากกว่าการควบคุมโรคที่แท้จริง ทำให้ระบบรายงานที่เป็นทางการต่างๆ รวมถึงระบบรายงานโรคที่มีอยู่ไม่สามารถให้ข้อมูลข่าวสารที่รวดเร็วเพียงพอต่อการดำเนินการที่ทันเวลาได้ จำเป็นต้องพัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคใหม่ให้มีความไวกว่าเดิม โดยใช้ข้อมูลข่าวสารที่มีความไวสูง คือ ข่าวลือและข่าวที่ไม่เป็นทางการต่างๆ นำมาจัดการอย่างเป็นระบบ พัฒนาขึ้นเป็นระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์ (Event–based surveillance system) ซึ่งเป็นระบบการเฝ้าระวังสำคัญที่ใช้เครือข่ายอาสาสมัครที่อาศัยอยู่ในพื้นที่คอยเป็นหู เป็นตา เฝ้าระวังข่าวต่างๆ และแจ้งให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขทราบการเกิดโรคได้อย่างรวดเร็ว สามารถดำเนินการควบคุมโรคให้จำกัดอยู่ในวงแคบได้ ใช้เสริมระบบการเฝ้าระวังผู้ป่วยที่มีการรายงานจากสถานบริการ (รายงาน 506) เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวังโรคในพื้นที่
ผู้เขียน จึงมีแนวคิดการปฏิบัติงานเฝ้าระวังเหตุการณ์ระดับตำบล ทั้งนี้เพื่อพัฒนาศักยภาพของทีม SRRT เครือข่ายระดับตำบล ซึ่งมีบทบาทสำคัญ คือ 1) การตรวจจับเหตุการณ์การป่วยหรือตายที่ผิดปกติ2) การรายงานข้อมูลข่าวสารที่สำคัญ ได้แก่ ลักษณะอาการทางคลินิก จำนวนผู้ป่วย/ตาย พื้นที่เสี่ยง และ 3) การควบคุมโรคขั้นต้นทันที ซึ่งมีประโยคสื่อสารที่จำกันง่ายๆว่า “รู้เร็ว แจ้งเร็ว ควบคุมเร็ว”

evenความหมายของเหตุการณ์

เหตุการณ์ (Events) ในที่นี้ หมายถึง การเกิดเรื่องราวที่มีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในวงกว้าง ซึ่งได้รับความสนใจจากสาธารณชน หรือตกเป็นข่าว จำแนกเป็น

1. เหตุการณ์ที่เกี่ยวกับการเกิดโรคในคน เช่น มีผู้ป่วยเป็นกลุ่มด้วยโรคหรือกลุ่มอาการเดียวกัน    มีรูปแบบเกิดโรคแตกต่างจากเดิม มีการตายที่ไม่คาดคิด ฯลฯ

2. เหตุการณ์ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคในคน เช่น มีสัตว์ป่วยหรือตายจำนวนมาก มีการปนเปื้อนในอาหารและน้ำ    สิ่งแวดล้อมเป็นพิษรุนแรง รวมถึงการปนเปื้อนของสารเคมี และการรั่วไหลของสารกัมมันตภาพรังสี

3. เมื่อเกิดเหตุการณ์ โดยเฉพาะกรณีที่เกิดโรคในคน จะมีเรื่องราวตามมา ได้แก่

1. ผู้ป่วยได้รับการรักษา ทำให้มีการรายงานข้อมูลเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรค จุดเริ่มต้นของข้อมูล คือ สถานที่รักษา

2. เป็นข่าว โดยเฉพาะโรคที่สำคัญมากหรือผิดปกติ จะมีการพูดคุย เล่าต่อหรือเสนอรายงานด้วยวาจา จุดเริ่มต้นของข่าว อาจเป็นบ้านผู้ป่วย หรือสถานที่ที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษา หรือที่ใดใดก็ได้ เนื่องจากผู้ที่รู้จักหรือเกี่ยวข้องกับผู้ป่วยทุกคน มีโอกาสทราบข่าวการป่วยและเป็นจุดเริ่มต้นของข่าวได้ทั้งหมด ข่าวสามารถนำมาใช้เฝ้าระวังโรคได้ เพราะข่าวมีคุณสมบัติเด่น ดังนี้

– ข่าวการเกิดโรคสามารถบอกได้ว่ามีโรคเกิดขึ้นที่ไหน

– ข่าวเรื่องผิดปกติเป็นที่นิยมพูดคุยหรือส่งข่าวมากกว่าเรื่องปกติ

– การแจ้งหรือส่งข่าวเป็นวิธีการที่เร็วกว่าการรายงานเป็นขั้นตอน

ข้อควรระวัง ได้แก่ การแจ้งข่าวซ้ำหรือคลาดเคลื่อน เนื่องจากการกลั่นแกล้ง จำข้อมูลผิดหรือลืมข้อมูลบางอย่าง

ข่าวลือ หมายถึง ข่าวที่พูดกันทั่วไป แต่ยังไม่มีอะไรยืนยันได้แน่นอน เป็นข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ อาจเป็นจริงหรือเท็จพอๆ กัน ถ้าได้การพิสูจน์แล้ว ข่าวลือจะกลายเป็นข้อเท็จจริง ซึ่งใช้ประโยชน์ได้

ระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์

ระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์ (Event-based surveillance system) เป็นระบบเฝ้าระวังโรคและภัยสุขภาพรูปแบบหนึ่งบางครั้งเรียกว่า “ระบบเฝ้าระวังข่าวลือ” (Rumor surveillance system) ซึ่งเฝ้าระวังโดยใช้ข้อมูลเริ่มต้นในรูปแบบของข่าวจากทุกแหล่งข่าว นำมาจัดการข่าวอย่างเป็นระบบเพื่อให้ทราบถึงข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ การประมวลผลในระบบนี้เป็นการจัดการข่าวทุกข่าวที่ได้รับครั้งละเหตุการณ์และตอบสนองทันที โดยข่าวที่เร่งด่วนควรตอบสนองได้ภายใน 2 ชั่วโมงนับจากเกิดเหตุ ส่วนเหตุการณ์ที่เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ ต้องแจ้งเหตุต่อองค์การอนามัยโลกได้ภายใน 48 ชั่วโมง จึงต่างจากระบบเฝ้าระวังโรคปกติ (Case-based surveillance system) ที่เริ่มจากข้อมูลผู้ป่วย และนำเสนอข้อมูลเป็นชุด หรือตามช่วงเวลา เช่น รายวัน สัปดาห์ เดือน ฯลฯ

วัตถุประสงค์ของระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์

1. เพื่อตรวจจับเหตุการณ์แบบใหม่หรือเหตุการณ์ที่พบได้น้อย ซึ่งไม่ใช่โรคหรือกลุ่มอาการในระบบเฝ้าระวังโรคปกติมาก่อน

2. เพื่อตรวจจับเหตุการณ์เกิดโรคหรือกลุ่มอาการที่เฝ้าระวัง ซึ่งเกิดในกลุ่มประชากรที่ไม่ได้รับบริการสุขภาพตามช่องทางปกติ

3. เพื่อเสริมประสิทธิภาพการเฝ้าระวังโรคในระบบปกติ

งานและกิจกรรมในระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์ระดับตำบล

โครงสร้างงานและกิจกรรมในระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์มี 2 ระดับ

– ระดับหน่วยงาน เป็นการดำเนินงานเพื่อเฝ้าระวังและตอบสนองเหตุการณ์ของหน่วยงานแต่ละแห่ง ข้อมูลนำเข้าสู่ระบบคือ ข่าวเหตุการณ์ทุกข่าวที่ทราบหรือรับแจ้ง

– ระดับประเทศ เป็นระบบที่เชื่อมโยงทุกหน่วยงานโดยใช้โปรแกรมออนไลน์ ข้อมูลนำเข้าสู่ระบบคือ ข่าวเหตุการณ์ที่ผ่านการกรองและการตรวจสอบยืนยันเบื้องต้นจากแต่ละหน่วยงานแล้ว

แนวทางดำเนินการ

1. เหตุการณ์ที่เฝ้าระวัง ได้แก่ เหตุการณ์ตามเกณฑ์ดังนี้

1.1 เหตุการณ์การเกิดโรคในคน ได้แก่

1) มีผู้ป่วยเป็นกลุ่มพร้อมกันหลายคนด้วยอาการแบบเดียวกัน

2) มีผู้ป่วยเป็นโรคที่สำคัญ รวมถึงสงสัยว่าจะป่วย

3) มีผู้ป่วยเป็นโรคที่รุนแรงกว่าปกติ

4) มีผู้ป่วยเป็นโรคที่ไม่รู้จักหรือไม่เคยพบในพื้นที่มาก่อน

5) มีผู้เสียชีวิตอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ

1.2 เหตุการณ์ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคในคน ได้แก่

1) มีสัตว์ป่วยและตายพร้อมกันจำนวนมาก

2) พบอาหารและน้ำที่ไม่ปลอดภัยจำนวนมาก

3) อันตรายจากสิ่งแวดล้อม การปนเปื้อนสารเคมี

4) เหตุการณ์อื่นๆ ที่คาดว่าเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคในคน

เกณฑ์ตัวอย่างของเหตุการณ์ที่ต้องเฝ้าระวัง

ผู้ป่วยเป็นกลุ่ม เช่น โรคอาหารเป็นพิษ อุจจาระร่วง ตาแดง ไข้ออกผื่นทุกชนิด โรคอุปาทานหมู่โรคสำคัญหรือโรคไม่ทราบชื่อที่ป่วยเป็นกลุ่ม ฯลฯ

โรคที่สำคัญ เช่น อหิวาตกโรค มือเท้าปาก ไข้เลือดออก ไข้ปวดข้อยุงลาย ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่

ไข้หวัดนก ปอดบวม พิษสุนัขบ้า ไข้ฉี่หนู ไข้กาฬหลังแอ่น ฯลฯ

โรคที่รุนแรงกว่าปกติ เช่น ถ่ายเป็นน้ำจนช็อกหรือเสียชีวิต เป็นโรคหวัด หรือโรคหัด หรือโรคตาแดงที่มี

อาการหนักหรือเสียชีวิต ฯลฯ

โรคที่ไม่เคยพบในพื้นที่มาก่อน เช่น โรคมาลาเรียในพื้นที่ที่ปลอดโรค โรคสำาคัญที่ยังไม่เคยพบในพื้นที่ โรคที่ไม่มีใครรู้จักในพื้นที่นั้น ฯลฯ

การเสียชีวิตอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ โรคที่ยังไม่ทราบชื่อ อาจเป็นโรคระบาดชนิดใหม่ หรือเกิดจากเชื้อโรคสายพันธุ์ใหม่ที่รุนแรง

สัตว์ป่วยและตายพร้อมกันจำนวนมาก ที่พบได้บ่อย เช่น นก เป็ด ไก่ วัว ควาย ปลาตายในน้ำ ฯลฯ

อาหารและน้ำที่ไม่ปลอดภัย เช่น นมโรงเรียนมีกลิ่นบูด พบการขายเนื้อปลาปักเป้า หรือขายเนื้อสัตว์ที่เป็น

โรคตาย ฯลฯ

อันตรายจากสิ่งแวดล้อม เช่น กองขยะ กลิ่นหรือควันพิษจากโรงงาน ตลาดที่มีหนูหรือแมลงวันชุกชุม ฯลฯ

เหตุการณ์อื่นๆ เช่น มีผู้มาขอยา ฉีดวัคซีนหรือเซรุ่มแบบเดียวกันจำนวนมาก หรือมีเด็กที่ไม่ได้รับวัคซีนป้องกันโรค หรือมารดาที่ไม่ได้ฝากครรภ์ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะรับเชื้อโรคเข้ามาในพื้นที่ได้ เป็นต้น

เอกสารดาวน์โหลด เทศกาลปีใหม่ 2559 (ชุด ต.๑ , แบบประเมินตามหลัก 3 ต.)